Is een ei nog goed? Zo test je het snel en betrouwbaar

Een ei ruikt niet altijd meteen als het over de datum heen is, en de datum op de doos vertelt ook niet het hele verhaal. Gelukkig zijn er een paar simpele controles die je thuis zo uitvoert, zonder gedoe en zonder dat je het ei uit voorzichtigheid hoeft weg te gooien. Hieronder lees je hoe je een ei op meerdere manieren test, wat de THT-datum eigenlijk betekent en hoe je eieren zo bewaart dat ze langer goed blijven.

Hoe test je of een ei nog goed is?

De meest betrouwbare thuistest is de watertest: leg het ei in een kom of glas met koud water. Blijft het plat op de bodem liggen, dan is het vers. Gaat het rechtop staan maar blijft het onderin, dan is het nog prima om te gebruiken, alleen iets ouder. Drijft het ei aan de oppervlakte, dan kun je het beter niet meer eten.

Deze test werkt omdat een eierschaal poreus is. Na verloop van tijd verdampt er vocht door de schaal heen en komt er lucht in de luchtkamer aan de stompe kant van het ei. Hoe ouder het ei, hoe groter die luchtkamer wordt en hoe meer het ei gaat drijven. Een drijvend ei is dus niet per definitie giftig, maar het betekent wel dat er relatief veel lucht (en dus tijd) in het ei is gaan zitten, en dat is een signaal om het niet meer te riskeren.

De schudtest als aanvulling

Houd het ei tegen je oor en schud het voorzichtig. Hoor je vloeistof klotsen of een duidelijk gerammel, dan is de inhoud losgekomen van de schaal en is het ei waarschijnlijk niet meer vers. Een vers ei maakt nauwelijks geluid, omdat het eiwit nog stevig aan de binnenkant van de schaal vastzit.

Kraken en ruiken

Breek het ei boven een kommetje in plaats van direct in de pan of het beslag. Zo zie en ruik je meteen of er iets mis is, zonder dat je een compleet gerecht hoeft weg te gooien. Let op deze punten:

• Geur: een bedorven ei ruikt scherp zwavelachtig, vergelijkbaar met rotte eieren. Die geur is onmiskenbaar en verdwijnt niet als je het ei verhit.
• Kleur en structuur van het eiwit: vers eiwit is helder en houdt zijn vorm rond de dooier. Is het eiwit waterig en vloeit het meteen alle kanten op, dan is het ei ouder, maar dat betekent niet automatisch dat het onveilig is.
• De dooier: een stevige, bolle dooier hoort bij een vers ei. Een platte, uitgezakte dooier wijst op een ouder ei.
• Vlekken of verkleuring: roze, groene of zwarte verkleuringen, of een grijzige waas, zijn een teken dat er bacteriën aan het werk zijn geweest. Dan geldt: wegdoen, niet twijfelen.

Wat betekent de datum op de eierdoos precies?

Op eierdozen staat een THT-datum (tenminste houdbaar tot), en die geeft aan tot wanneer de fabrikant garandeert dat het ei zijn optimale kwaliteit behoudt. Na die datum is een ei niet per se onveilig, maar de kwaliteit kan achteruitgaan: het eiwit wordt waterig en de dooier minder stevig.

Dat maakt eieren anders dan producten met een THT (te gebruiken tot), zoals rauw vlees of vis, waarbij overschrijding van de datum wél een gezondheidsrisico kan betekenen. Bij eieren met een THT-datum mag je er in de praktijk van uitgaan dat ze na de vermelde datum nog een tijd bruikbaar zijn, zeker als ze koel zijn bewaard, mits ze de watertest en de geurtest doorstaan. Twijfel je, kijk dan altijd naar de fysieke kenmerken van het ei zelf in plaats van blind op de datum te vertrouwen. Algemene uitleg over het lezen van THT- en TGT-data op verpakkingen vind je bij het Voedingscentrum.

Naast de datum staat er op elk ei ook een stempel met cijfers en letters, dat begint met een cijfer van 0 tot 3 en verwijst naar de wijze van houden van de kip (bijvoorbeeld biologisch, vrije uitloop, scharrel of kooihuisvesting). Dat zegt iets over de herkomst, maar niets over hoe vers het ei op dit moment nog is.

Hoe bewaar je eieren zodat ze langer goed blijven?

Bewaar eieren het beste in de koelkast, in de originele doos of een gesloten bakje, met de punt naar beneden. Zo blijft de dooier gecentreerd en de luchtkamer stabiel, wat de houdbaarheid ten goede komt. Veel Nederlandse koelkasten hebben een eierrek in de deur, maar dat is eigenlijk niet de ideale plek.

De deur van de koelkast is namelijk het minst koude gedeelte, omdat de temperatuur daar schommelt telkens als je de deur opent. Voor een stabielere temperatuur bewaar je eieren beter op een vaste plank, wat verderop in de koelkast. Een koelkasttemperatuur van rond de 4 graden Celsius wordt algemeen als geschikt beschouwd om voedsel, inclusief eieren, goed te bewaren; check dit eventueel met een losse koelkastthermometer, want de instelknop van de koelkast geeft niet altijd de werkelijke temperatuur weer.

Wil je meer keukenproducten optimaal bewaren, bekijk dan ook Knoflook op de juiste manier bewaren: per vorm de beste methode voor praktische tips per bewaarvorm.

Waarom niet op het aanrecht?

In veel andere landen worden eieren gewoon bij kamertemperatuur verkocht en bewaard, maar in Nederland is het gebruikelijk om eieren gekoeld te bewaren, onder andere omdat ze hier al gekoeld worden aangeboden in de winkel. Eenmaal gekoeld, kun je beter niet meer overschakelen naar kamertemperatuur en weer terug, want die temperatuurwisselingen kunnen leiden tot condensvorming op de schaal. Vocht op de schaal maakt het eenvoudiger voor bacteriën om via de poriën naar binnen te dringen.

Mag je eieren invriezen?

Rauwe eieren in de schaal kun je niet invriezen, omdat de inhoud uitzet en de schaal barst. Wil je toch eieren invriezen, klop ze dan los (eventueel eiwit en dooier apart) en bewaar ze in een luchtdicht bakje. Ontdooide eieren gebruik je alleen in gerechten die je goed doorbakt of doorkookt, zoals in een cake of een stevige omelet.

Niet alles hoort in de vriezer of koelkast thuis, zo lees je in Appels knapperig houden: zo blijven ze weken tot maanden vers hoe je andere producten juist vers houdt zonder invriezen.

Hoe lang blijven eieren ongeveer goed?

Een harde vuistregel is lastig te geven, omdat het sterk afhangt van hoe vers het ei was bij aankoop en hoe koel het bewaard is. In de praktijk blijven gekoeld bewaarde eieren doorgaans nog weken bruikbaar na de THT-datum, zeker wanneer ze de watertest doorstaan en geen afwijkende geur hebben. Gekookte eieren in de schaal bewaar je apart: die zijn na het koken beperkter houdbaar dan rauwe eieren, dus eet ze binnen een week op en bewaar ze in de koelkast. Algemene bewaaradviezen voor koelkastproducten, waaronder eieren, vind je bij het Voedingscentrum.

Wanneer moet je een ei sowieso weggooien?

Gooi een ei altijd weg bij een zwavelachtige of rotte geur, bij verkleuring van het eiwit of de dooier, bij schimmelvorming op de schaal, of als de schaal gebarsten of gebroken is geweest voordat je het kocht. Twijfel je na de watertest en de geurtest nog steeds, kies dan voor de veilige optie en gooi het weg.

Let ook op bij eieren die je een tijd op kamertemperatuur hebt laten staan, bijvoorbeeld na het bakken, en die je daarna weer wilde koelen. Bacteriën zoals salmonella kunnen zich bij kamertemperatuur sneller vermenigvuldigen, en dat ruik of zie je niet altijd aan het ei zelf. Ga je toch twijfelen over een ei dat langere tijd buiten de koelkast heeft gestaan, verhit het dan grondig door of gebruik het niet meer. Algemene informatie over voedselveiligheid en risico’s van bacteriën in levensmiddelen is te vinden bij de NVWA.

Veelgestelde vragen

Kun je een ei nog eten als het net over de THT-datum heen is?

Meestal wel, mits het ei koel bewaard is en de watertest en geurtest goed doorstaat. De THT-datum zegt iets over optimale kwaliteit, niet over een harde veiligheidsgrens zoals bij vers vlees. Twijfel je, controleer dan altijd de geur en het uiterlijk voordat je het ei gebruikt.

Waarom drijft een ouder ei in water?

Doordat de eierschaal poreus is, verdampt er geleidelijk vocht en komt er lucht naar binnen via de luchtkamer aan de stompe kant. Hoe meer tijd er verstrijkt, hoe groter die luchtkamer wordt, waardoor het ei minder dicht wordt en gaat drijven of rechtop staan in water.

Is een dubbele dooier een teken dat een ei niet goed is?

Nee, een dubbele dooier is een natuurlijk fenomeen dat vooral voorkomt bij jonge leghennen en heeft niets te maken met bederf. Je kunt zo’n ei gewoon gebruiken, zolang het verder de watertest en geurtest doorstaat.

Mag je een ei met een klein scheurtje in de schaal nog gebruiken?

Een gescheurd ei bewaar je beter niet lang, omdat bacteriën gemakkelijker naar binnen kunnen via de beschadiging. Wil je het toch gebruiken, doe dat dan snel na aankoop, bewaar het apart in een afgesloten bakje in de koelkast en verhit het ei grondig voordat je het eet.

Zijn bruine eieren gezonder of verser dan witte eieren?

Nee, de kleur van de schaal zegt alleen iets over het ras van de kip en heeft geen invloed op versheid, voedingswaarde of houdbaarheid. Verwar kleur dus niet met kwaliteit; kijk voor versheid altijd naar de THT-datum en de fysieke tests.